Beeline нинг “Фортуна барабани” акциями ёки қиморга ўхшаш механизмми?

Шартнома бор, қонун ҳам бор “қиморга” ўхшаш “Фортуна барабани” қонунийми?

Фортуна барабани

Шартнома борлигини эслатиш Beeline нинг ҳуқуқи. Аммо қонун ҳам борлигини эслатиб қўйиш бизнинг бурчимиз.

Оператор ташлаб берган шартномаси

Мобил алоқа ва интернет бугун оддий хизмат эмас. Инсоннинг иши, ўқиши, бизнеси, давлат хизматларидан фойдаланиши ва яқинлари билан мулоқоти ҳам интернетга боғланиб қолган.

Шунинг учун абонент тариф учун тўлов қилар екан, эвазига барқарор ва сифатли хизмат кутади. Бу ортиқча талаб эмас хизмат учун тўлов қилинганининг оддий мантиқий давоми.

Бироқ Beeline Узбекистан абонентнинг интернет сифати бўйича билдирган эътирозига жавоб берар экан, шартноманинг 12.1 ва 12.2-бандларига таянаётгани ма'лум бўлди.

12.1-бандда алоқа сифатининг ёмонлашиши ёки узилишига радиотўлқинларнинг табиий тарқалиши, бинолар, туннеллар, ертўлалар, релеф, метеорологик шароитлар ва бошқа сабаблар та'сир қилиши мумкинлиги кўрсатилган. Бундай ҳолатларда оператор жавобгар бўлмаслиги қайд этилган.

12.2-бандда эса абонентга тақдим этиладиган радиотелефон алоқа тармоғининг сифати оператор ваколатига кирмайдиган маҳаллий симли телефон тармоқлари операторлари жиҳозлари ҳамда халқаро ва шаҳарлараро алоқа операторлари жиҳозларининг сифатига боғлиқ бўлиши мумкинлиги айтилган.

Албатта, техник нуқтаи назардан бундай омиллар мавжуд бўлиши мумкин. Радиотўлқинлар ҳам, бинолар ҳам, об-ҳаво ҳам алоқа сифатига таъсир қилиши еҳтимолдан холи эмас.

Лекин шартнома бандлари ҳамма нарсани тушунтириб берадиган универсал “техник об-ҳаво маълумотномаси”га айланиб қолмаслиги керак. Шартномадаги ушбу бандлар қонунчиликда белгиланган истеъмолчи ҳуқуқларидан устун турадими? Олдинга югуриб шуни айтиш мумкин-ки албатта йўқ!

Ўзбекистон Республикасининг 2024 йил 27 декабрдаги ЎРҚ-1015-сон “Телекоммуникасиялар тўғрисида”ги Қонунининг 27-моддасида оператор ва провайдерлар кўрсатилаётган хизматлар сифати қонунчилик ҳамда техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар талабларига мувофиқ бўлишини таъминлаши шартлиги белгиланган.

Қонуннинг 28-моддаси эса фойдаланувчига оператор ва провайдерлар томонидан ўз вақтида ва сифатли хизматлар кўрсатилишини талаб қилиш ҳуқуқини беради. Шунингдек, хизматлар кўрсатилмаган ёки лозим даражада сифатли кўрсатилмаган тақдирда етказилган зарарни қоплашни талаб қилиш ҳуқуқи ҳам мавжуд. (Норома Онлине)

Демак, масала фақат шартнома билан тугамайди. Шартнома бор. Лекин қонун ҳам бор. Қолаверса, 2026 йил 26 январда Адлия вазирлигида 3762-сон билан давлат рўйхатидан ўтказилган янги “Телекоммуникасиялар хизматларини кўрсатиш қоидалари”да операторларнинг мажбуриятлари янада аниқ белгилаб қўйилган.

Қоидаларнинг 313-бандида оператор ва провайдерлар кўрсатилаётган хизматлар сифатини техник жиҳатдан тартибга солиш соҳасидаги норматив ҳужжатлар, техник ҳужжатлар ва норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар талабларига мувофиқ бўлишини таъминлаши шартлиги кўрсатилган.

Энг муҳими, 323-бандда мобил алоқа оператори хизмат кўрсатиш ҳудуди доирасида мобил алоқа хизматларини сифатли, ўз вақтида ва кечаю-кундуз кўрсатишни та'минлаши шартлиги белгиланган. (Норома Онлине)

Шу ерда Beeline uz компаниясининг бизга берган жавоби янада қизиқ тус олади.

Экспертиза хулосаси экан

Жавобда манзилда 2Г, 3Г ва 4Г қамрови мавжудлиги, 1521-сонли база станцияси абонент жойлашувидан 130 метр масофада экани ва база станцияси одатий режимда ишлаётгани айтилди.

Аммо кейин компаниянинг ўзи муҳим бир гапни қўшиб қўяди тармоққа тушадиган юклама сабабли сутканинг ма'лум вақтларида, я'ни енг юқори юклама соатларида интернет тезлиги пасайиши мумкин. > Демак, база станцияси ишлаяпти. Авария йўқ. 4Г қамров бор.

База стансияси эса атиги 130 метр узоқликда. Аммо интернет тезлиги пасайиши мумкин.

Бу ҳолатда абонентга, Эҳтимол, янги тариф эмас, янги сабр пакети керак бўлар. Лекин масала барибир тарифда эмас хизматнинг амалда қандай кўрсатилаётганида.

Унда савол туғилади Агар муаммо юқори юклама бўлса, бу юклама қанча?

Интернет тезлиги қанчага тушган? Қайси вақтларда тушган? Бу кўрсаткичлар хизмат сифати учун белгиланган талабларга мосми?

Beeline uz “техник экспертиза ўтказилди” демоқда. Жуда яхши. Унда экспертиза натижалари қаерда? Қайси вақтда ўлчов ўтказилди? Доwнлоад тезлиги қанча чиқди?

Уплоад тезлиги қанча бўлди? Пинг ёки латенcй кўрсаткичи қандай бўлди?

База станциясининг юкламаси неча фоизни ташкил этди? Энг юқори юклама вақтида абонентга амалда қандай сифатда хизмат кўрсатилган?

Чунки “4Г бор” деган ма'лумот билан “4Г хизмати сифатли” деган тушунча бир хил эмас. Худди ошхонада таом борлиги билан унинг иссиқ, мазали ва буюртмага мос экани бир хил бўлмагани каби.

База станциясининг 130 метрда тургани ҳам интернет тезлигининг юқорилигини исботламайди.

Аксинча, операторнинг ўзи юқори юкламада тезлик пасайиши мумкинлигини тан олган экан, масала энди техник рақамлар билан очиқланиши керак.

Яна бир муҳим жиҳат бор. Амалдаги Қоидаларда абонент оператордан унинг мажбуриятларини бажаришини ҳамда ўз вақтида сифатли хизмат кўрсатилишини талаб қилиш ҳуқуқига эга экани белгиланган. Шунингдек, хизмат тегишли сифатда кўрсатилмаган ҳолларда абонент камчиликларни бартараф этиш, хизмат нархини қайта ҳисоблаш ва етказилган зарарни қоплашни талаб қилиш ҳуқуқига эга. (Норома Онлине)

Шундай экан, шартноманинг 12.1 ва 12.2-бандларини кўрсатиб, исте'молчининг эътирозини шу билан ёпиб қўйиш мумкин эмас.

Чунки шартнома шартлари амалдаги қонунчилик талаблари билан бирга қўлланади. Акс ҳолда шартнома хизмат кўрсатиш ҳужжати эмас, жавобгарликдан озод бўлиш бўйича жуда қулай қўлланмага айланиб қолиши мумкин.

Beeline uz вакили

Телекоммуникация соҳасини тартибга солувчи ва назорат қилувчи ваколатли давлат “органи” сифатида вазирлик исте'молчининг “интернетим секин” деган шикоятини операторнинг ўзи берган умумий техник маълумот билан чеклайдими ёки мустақил равишда хизмат сифатига баҳо бериш имкониятидан фойдаланадими?

Ахир давлатнинг вазифаси фақат операторларнинг лицензияси ва тармоқларини ривожлантириш билан чекланмайди.

Қонуннинг ўзида телекоммуникация соҳасида истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш бўйича чора-тадбирлар кўрилиши белгиланган. (Норома Онлине)

Ҳукумат порталида ҳам оператор томонидан шартномавий мажбуриятлар бажарилмаса ёки сифатсиз хизмат кўрсатилса, абонент Рақамли технологиялар вазирлигига мурожаат қилиши мумкинлиги очиқ кўрсатилган. (Ўзбекистон Республикаси Ҳукумат портали)

Шу сабабли энди савол фақат Beeline Узбекистан'га эмас балки Рақамли технологиялар вазирлигига ҳам пайдо бўлмоқда. Агар оператор “қамров бор”, “база станцияси ишлаяпти”, “авария йўқ” деса, назорат қилувчи органдан оддий савол сўраймиз Унда истеъмолчи тўлаётган хизматнинг сифати қаерда?

Агар Beeline техник експертиза натижасида хизмат сифати талаб даражасида эканини исботлай олса марҳамат, жамоатчиликка аниқ техник кўрсаткичлар тақдим етилсин.

Агар юқори юклама сабабли интернет тезлиги мунтазам пасаяётган бўлса унинг техник ва ҳуқуқий асоси тушунтирилсин.

Агар тармоқ сиғими абонентлар эҳтиёжини қоплашга етмаётган бўлса муаммони бартараф этиш бўйича аниқ чоралар айтилсин.

Чунки исте'молчи шартномадаги истиснолар рўйхатини эмас, тўлаган пули евазига олган хизматини ҳис қилишни хоҳлайди. Абонентга “сигнал бор” деган тасалли эмас, ишлайдиган интернет керак.

Шартнома бор. Лекин қонун ҳам бор.

Операторнинг техник имконияти бор.

Лекин исте'молчининг ҳуқуқи ҳам бор.

Ва энг муҳими, бу ҳуқуқларнинг қоғозда қолиб кетмаслигини та'минлайдиган давлат назорати ҳам бор.

Қонун ҳам борлигини эслатиш бизнинг бурчимиз.Энди сизларга яна бир масалани эслатиб ўтмоқчимиз, ҳурматли Beeline раҳбарлари.

Евгений Настрадин Ген директор Beeline

Beeline га қарашли иловада 1 400 сўм тўлаб “Фортуна барабани”ни айлантириш имконияти таклиф этилмоқда.

Бу хизмат қай даражада қонуний ҳисобланади? Бу ерда қимор ёки қиморга ўхшаш механизм мавжудми-йўқми?

ҲАМБИ Иловаси

Ахир фойдаланувчи пул тўлайди, натижа эса олдиндан ма'лум бўлмайди. У ма'лум бир совринга эга бўлиши ҳам, ҳеч қандай манфаат олмаслиги ҳам мумкин. Бундай ҳолат таваккалчиликка асосланган механизм эмасми?

Агар иштирокчи 1 400 сўм тўлаб, тасодифий натижани кутаётган бўлса, бу жараённинг ҳуқуқий табиати қандай баҳоланади?

Бу оддий маркетинг аксиясими? Тўлов эвазига кўрсатиладиган кўнгилочар хизматми? “Ёки қиморга хос бўлган таваккалчилик ва тасодифий ютуқ элементларини ўз ичига олган механизмми?” Албатта бу савол тариқасида мурожаат йўллаб қолмоқдамиз ! жавобини хам муносабатда беришларингни кутиб қоламиз!

Биз учун бизни минталитетимизга тўғри келадими йўқми билишимиз керак-ку ахир билиш учун хақлимиз!

Албатта, бу саволлар билан биз ҳеч кимни айбламоқчи эмасмиз. Бундай ҳолатларга ҳуқуқий баҳо бериш бизнинг ваколатимизга кирмайди.

Биз фақат савол беряпмиз. Жавоб бериш эса сизларнинг вазифангиз.

Ҳурматли Beeline раҳбарлари, ушбу “Фортуна барабани” механизмининг ҳуқуқий асосини очиқ тушунтириб берсангиз.

Унда иштирок этиш учун тўланадиган 1 400 сўм ниманинг ҳақи ҳисобланади?

Совринлар қандай тартибда шакллантирилади? Фойдаланувчига бу ҳақда тўлиқ ва аниқ ма'лумот бериляптими?

Бу саволларга жавоб беришда “бу фақат илова ичидаги акция” деган умумий изоҳ етарли бўлмаслиги мумкин. Чунки номланиши эмас, механизмнинг ўзи муҳим пул тўланадими, натижа тасодифийми, соврин борми ва иштирокчи таваккал қиладими?

Шунинг учун масалани “Beeline ёки исте'молчи ким ҳақ?” деган тор доирада эмас, балки иккита аниқ савол асосида кўриш керак Тўлови тўлиқ олинган телекоммуникация хизмати амалда қонунчилик талаб қиладиган сифатда кўрсатиляптими? 1 400 сўм эвазига таклиф этилаётган “Фортуна барабани” эса қонунчилик нуқтаи назаридан қандай хизмат ҳисобланади?